Cleaningans

Οι Cleaningans είναι μία ανερχόμενη Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση (NGO) που έχει καταφέρει μέσα σε λίγα χρόνια να κάνει ένα απλό, αλλά συνάμα επαναστατικό, πράγμα: να μεταμορφώνει μολυσμένα, παραμελημένα ή γεμάτα σκουπίδια σημεία σε καθαρούς, λειτουργικούς και όμορφους δημόσιους χώρους. Και το κάνει με έναν τρόπο που είναι διασκεδαστικός, δυναμικός και εμπνευστικός, κάτι σαν «κίνημα νέων» για την καθημερινότητά μας. Αν σκεφτείς ότι το μέλλον των πόλεων περνά μέσα από μικρές καθημερινές συνήθειες, τότε οι Cleaningans αποτελούν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα του πώς ο εθελοντισμός μπορεί να γίνει πράξη που αλλάζει πραγματικά την πόλη και την κοινωνία.

Πώς ξεκίνησαν: Μια ιδέα από την καθημερινότητα

Η ιστορία των Cleaningans ξεκινάει ουσιαστικά από δύο νεαρούς της Θεσσαλονίκης: τον Παναγιώτη Μοσχίδη και τον Γιάννη Κούρκουλο, δύο νέους που είδαν γύρω τους πεταμένα σκουπίδια στα πάρκα, στις παραλίες και στις γειτονιές και αποφάσισαν να πράξουν κάτι περισσότερο από μια απλή διαμαρτυρία. Όλα ξεκίνησαν εν μέσω καραντίνας του 2020 όταν ο 18-χρονος τότε Παναγιώτης κατέβηκε από μόνος του να καθαρίσει ένα πάρκο στην περιοχή της Αρετσούς. Μετά από μερικές γεμάτες σακούλες σκουπιδιών, δημοσίευσε τις φωτογραφίες στο Instagram, και η ανταπόκριση ήταν τόσο ενθαρρυντική που άρχισε να τον ακολουθεί και η παρέα του. Στη συνέχεια, οι δράσεις πολλαπλασιάστηκαν και τον Φεβρουάριο του 2021 οι Cleaningans πήραν επίσημα σάρκα και οστά ως ομάδα, με στόχο να καθαρίζουν κάθε σημείο που το χρειάζεται, χωρίς να περιμένουν κανέναν άλλον να το κάνει για αυτούς.

Τι κάνουν στην πράξη

Οι Cleaningans δεν περιορίζονται σε μια «εξόρμηση με σακούλες». Η δράση τους είναι οργανωμένη, στοχευμένη και με ξεκάθαρη στρατηγική: να αλλάξουν τόσο την εικόνα των δημόσιων χώρων όσο και τη νοοτροπία των ανθρώπων που τους χρησιμοποιούν.

Στοχευμένοι καθαρισμοί με προετοιμασία

Κάθε δράση ξεκινά με εντοπισμό και αξιολόγηση του σημείου. Η ομάδα καταγράφει την έκταση της ρύπανσης, τον τύπο απορριμμάτων (πλαστικά, ογκώδη αντικείμενα, μπάζα, μικροαπορρίμματα κ.λπ.) και οργανώνει τον απαραίτητο εξοπλισμό: γάντια, σακούλες, εργαλεία, διαλογή. Δεν πρόκειται για τυχαία μαζέματα. Οι Cleaningans λειτουργούν με ομαδικό συντονισμό, χωρίζοντας τους εθελοντές σε μικρές ομάδες ώστε να καλύπτεται αποτελεσματικά ο χώρος και να γίνεται, όπου είναι εφικτό, βασική διαλογή υλικών.

Παρέμβαση σε δύσκολα και «ξεχασμένα» σημεία

Η ομάδα έχει αναλάβει καθαρισμούς σε:

• ρέματα και δύσβατες περιοχές,
• παραλίες με μεγάλη επιβάρυνση,
• αστικά πάρκα που είχαν μετατραπεί σε άτυπες χωματερές,
• σχολικά και γειτονικά περιβάλλοντα που χρειάζονταν άμεση φροντίδα.

Συχνά επιλέγουν σημεία που δεν καθαρίζονται εύκολα από τους μηχανισμούς των δήμων, είτε λόγω προσβασιμότητας είτε λόγω επαναλαμβανόμενης ρύπανσης. Έτσι, η παρέμβασή τους έχει και συμβολικό χαρακτήρα: «τίποτα δεν είναι χαμένο, αν κάποιος αποφασίσει να δράσει».

Εκπαίδευση & περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση

Μέσα από το Project ΣχολECO, οι Cleaningans μεταφέρουν την εμπειρία τους μέσα στα σχολεία. Δεν μιλούν θεωρητικά, δημιουργούν βιωματικές δράσεις:

• συζητήσεις για τη σωστή διαχείριση απορριμμάτων,
• πρακτικά παραδείγματα ανακύκλωσης,
• συμμετοχή μαθητών σε καθαρισμούς του σχολικού χώρου.

Στόχος δεν είναι απλώς να καθαριστεί μια αυλή, αλλά να καλλιεργηθεί η ιδέα της ατομικής ευθύνης και της συλλογικής δράσης από μικρή ηλικία.

Συνεργασίες με Δήμους και τοπικές κοινότητες

Οι Cleaningans δεν λειτουργούν αποκομμένα. Συνεργάζονται με Δήμους, όπως οι Δήμοι Παύλου Μελά, Καλαμαριάς, Θεσσαλονίκης, Πρεσπών, Κασσάνδρας, Σιθωνίας, Νεάπολης-Συκεών, ομάδες νέων, συλλόγους και φορείς, δημιουργώντας δίκτυο εθελοντισμού.

Η συνεργασία αυτή επιτρέπει:

• καλύτερο συντονισμό,
• αποκομιδή μεγάλων όγκων απορριμμάτων,
• ενίσχυση της συμμετοχής πολιτών.

Έτσι, οι δράσεις αποκτούν μεγαλύτερη απήχηση και διάρκεια στο χρόνο.

Δύναμη της εικόνας & social media

Από την πρώτη ημέρα, η ομάδα χρησιμοποίησε τα social media όχι για προβολή, αλλά για έμπνευση. Τα «πριν & μετά» των χώρων λειτουργούν ως ισχυρό μήνυμα: η αλλαγή είναι εφικτή.

Η διαδικτυακή παρουσία τους:

• κινητοποιεί νέους εθελοντές,
• ευαισθητοποιεί κοινότητες,
• ενισχύει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία των δράσεων.

Με αυτόν τον τρόπο, ο καθαρισμός γίνεται viral, όχι ως trend, αλλά ως στάση ζωής.

Προώθηση της κυκλικής σκέψης

Οι Cleaningans δεν μιλούν μόνο για καθαριότητα αλλά και για κυκλική οικονομία και πρόληψη της ρύπανσης. Μέσα από συζητήσεις και δράσεις, τονίζουν ότι το σημαντικό δεν είναι μόνο να μαζεύουμε τα σκουπίδια, αλλά να μειώνουμε τη δημιουργία τους. Η φιλοσοφία τους βασίζεται σε τρεις άξονες:

• Πρόληψη
• Συμμετοχή
• Συνέπεια

Δημιουργία κοινότητας

Ίσως το πιο ουσιαστικό στοιχείο της δράσης τους είναι ότι έχουν δημιουργήσει μια κοινότητα ανθρώπων που νοιάζονται. Οι δράσεις τους δεν είναι απλώς περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, είναι κοινωνικά γεγονότα όπου άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών γνωρίζονται, συνεργάζονται και μοιράζονται έναν κοινό σκοπό. Αυτός ο κοινωνικός δεσμός είναι που δίνει διάρκεια στο έργο τους.

Μεγαλύτερο επίτευγμα / Ορόσημο

Σε μόλις λίγα χρόνια ενεργής δράσης, οι Cleaningans έχουν δείξει ότι η επανάληψη μικρών πράξεων μπορεί να προκαλέσει μεγάλης κλίμακας αλλαγή. Έχουν πραγματοποιήσει δεκάδες δράσεις καθαρισμού στην Ελλάδα, από πάρκα και σχολεία στην πόλη της Θεσσαλονίκης μέχρι φυσικές περιοχές όπως η Χαλκιδική (όπου απομάκρυναν περισσότερα από 10.000 λίτρα απορριμμάτων) και τις Πρέσπες, όπου εργάστηκαν σε δύσβατα σημεία.

Το αποτέλεσμα είναι μετρήσιμο:

• Χιλιάδες λίτρα απορριμμάτων έχουν απομακρυνθεί από δημόσιους χώρους.
• Περιοχές που άλλοτε ήταν εστίες ρύπανσης έχουν μετατραπεί σε χώρο αναψυχής και κοινής χρήσης.
• Δεκάδες νέοι άνθρωποι έχουν συμμετάσχει ενεργά, πολλοί από τους οποίους δεν είχαν ποτέ ξαναδοκιμάσει να συμμετέχουν σε δράση φροντίδας περιβάλλοντος.

Όμως η μεγαλύτερη αλλαγή δεν μετριέται μόνο σε σακούλες σκουπιδιών, είναι η νοοτροπία που αλλάζει: από απλή παρατήρηση σε ενεργή συμμετοχή, από αδιαφορία σε συνείδηση. Κάθε δράση λειτουργεί ταυτόχρονα ως παρέμβαση στο περιβάλλον, εκπαιδευτική εμπειρία και κοινωνικό γεγονός που ενώνει ανθρώπους με κοινό στόχο.

Πώς μπορείς να βοηθήσεις

Θες να συμμετέχεις και εσύ στο κίνημα της καθαρότητας; Να μερικοί τρόποι:

• Γίνε εθελοντής στις δράσεις καθαρισμού κάθε χέρι βοήθειας μετράει.
• Μοίρασε τις δράσεις τους στα social media και κάνε την ιδέα viral στον κύκλο σου.
• Πρότεινε σημεία που χρειάζονται καθαρισμό στην περιοχή σου.
• Υποστήριξε οικονομικά ή υλικά μέσω χορηγιών ή συνεργασιών για να μπορέσει η ομάδα να επεκτείνει το έργο της.
• Μάθε και μάθε σε άλλους για την αξία της κυκλικής σκέψης και της σωστής διαχείρισης απορριμμάτων.
• Στήριξε την οργάνωση Cleaningans μέσω της πλατφόρμας YouBeHero. Κάνοντας τις online αγορές σου κανονικά, χωρίς καμία επιπλέον επιβάρυνση, ένα μέρος επιστρέφει ως δωρεά στον κοινωφελή οργανισμό της επιλογής σου.